Średniowieczna walijska · 9 min czytania
Rhiannon i Pwyll
Ta historia zawiera niechciane zaaranżowane małżeństwo, oszustwo, człowieka uwięzionego w torbie, groźby i niegraficzne bicie. Rhiannon zatrzymuje przemoc i aranżuje wiążące porozumienie.
Jeździec na Gorsedd Arberth
Po roku i dniu Pwyll, książę Dyfedu, siedział ze swoimi towarzyszami na kopcu zwanym Gorsedd Arberth. Na drodze pojawiła się kobieta ubrana w lśniące złoto, jadąca na dużym, blado-białym koniu. Zwierzę wydawało się poruszać w stałym tempie.
Pwyll wysłał swojego najszybszego jeźdźca, aby zapytać, kim jest. Posłaniec popędził swojego konia do galopu, jednak kobieta oddalała się bez zmiany tempa. Drugi jeździec zawiódł, potem trzeci. Następnego dnia Pwyll spróbował sam. Bez względu na to, jak gwałtownie jechał, spokojny biały koń pozostawał poza zasięgiem.
W końcu zawołał do niej, aby się zatrzymała. Zrobiła to. Powiedziała mu, z suchym rozsądkiem, że lepiej by było dla jego konia, gdyby zapytał wcześniej. Nazywała się Rhiannon, córka Hefeydda Starego, i przyszła, ponieważ wybrała Pwylla.
Rhiannon wybiera
Rodzina Rhiannon przeznaczyła ją dla Gwawla, syna Cluda, mężczyzny, którego nie chciała poślubić. Poprosiła Pwylla, aby spotkał się z nią za rok w sądzie jej ojca, gdzie zostanie przygotowana uczta weselna. Pwyll się zgodził, a ona odjechała.
Rok później przybył z setką towarzyszy. Stoły się zapełniły, zabrzmiała muzyka, a Rhiannon usiadła obok niego. Podczas uczty wszedł wysoki nieznajomy i poprosił Pwylla o przysługę. Chcąc wydawać się hojny, Pwyll obiecał spełnić każde żądanie, zanim zapytał o imię lub cel mężczyzny.
Nieznajomym był Gwawl. Zażądał Rhiannon i uczty przygotowanej na jej ślub. Pwyll nie mógł udawać, że jego słowa nie zostały wypowiedziane. Rhiannon zganiła jego nieprzemyślaną obietnicę, ale nie zrezygnowała ze swojego wyboru. Zamiast tego wymyśliła sposób, aby opóźnić Gwawla o kolejny rok i dała Pwyllowi małą zaczarowaną torbę.
Torba, której nie można napełnić
Kiedy nadeszła druga uczta weselna, Pwyll wszedł do sądu przebrany za biednie ubranego podróżnika. Niósł torbę i poprosił Gwawla o jeden prosty dar: wystarczająco dużo jedzenia, aby ją napełnić. Gwawl chętnie się zgodził.
Służący nalewali mięso i chleb, ale torba pozostawała pusta. Kosz za koszem znikał w środku, nie podnosząc dna. Gwawl zażądał wyjaśnienia. Podróżnik powiedział, że torba nigdy nie będzie pełna, dopóki bogaty człowiek nie wciśnie jedzenia obiema stopami i nie ogłosi, że wystarczająco dużo zostało włożone.
Chcąc zakończyć kłopot, Gwawl wszedł do torby. Pwyll naciągnął ją na niego i zawiązał. Towarzysze Pwylla wbiegli do sali, każdy uderzając torbę stopą lub kijem i pytając, jaka gra jest rozgrywana. Nazywali to Borsukiem-w-Torbie. W środku Gwawl błagał o litość.
Porozumienie zamiast śmierci
Ludzie Pwylla kontynuowaliby, ale Rhiannon ich zatrzymała. Wystarczyło, powiedziała, aby Gwawl zapewnił gwarancje, że ją uwolni i nigdy nie będzie szukał zemsty. Jej ojciec i inni szlachcice zgodzili się, że porozumienie może przywrócić ucztę bez odbierania życia.
Gwawl obiecał zapłatę za szkody i zobowiązał się, że nie będzie ponownie ścigał Rhiannon. Godni gwaranci stali za jego słowem. Dopiero wtedy torba została otwarta. Posiniaczony i upokorzony, Gwawl odszedł ze swoimi ludźmi.
Sala została uporządkowana, a goście wrócili na swoje miejsca. Uczta Rhiannon znów stała się jej własnością, nie dlatego, że Pwyll przewyższył jej mądrość, ale dlatego, że w końcu podążył za planem, który stworzyła po jego błędzie. Następnego dnia Rhiannon i Pwyll pobrali się i wyruszyli razem w stronę Dyfedu.
Tempo białego konia
Pierwsza Gałąź trwa dalej poza ich zalotami, przez radość, straszne oskarżenie, wytrwałość i odnowienie. Te należą do dłuższego opowiadania. Tutaj, zachowaj wcześniejszy obraz: Rhiannon poruszająca się w tempie, które wybiera, podczas gdy każdy jeździec, który próbuje uchwycić moment siłą, wyczerpuje się za nią.
Pwyll odnosi sukces tylko wtedy, gdy prosi ją, aby poczekała. Później, gdy jego nieprzemyślane słowa zagrażają jej przyszłości, sukces przychodzi tylko wtedy, gdy słucha jej odpowiedzi. Moc w tej części opowieści to nie tylko szybkość, ranga czy publiczna hojność. To zdolność do wyboru, przemyślenia błędu i zatrzymania kary, gdy sprawiedliwość została zapewniona.
Niech uczta teraz ucichnie. Gdzieś poza Arberth, blady koń niesie dwóch podróżników w stronę Dyfedu w niespiesznym tempie. Nic nie musi ich gonić. Droga będzie trzymać dystans do rana.
O tej wersji
Epizod zalotów w Pwyll Książę Dyfedu, Pierwsza Gałąź Mabinogi
Ta edycja adaptuje zaloty Rhiannon i epizod z torbą z Pierwszej Gałęzi Mabinogi, nie całą Gałąź. Kończy się jej małżeństwem z Pwyll i nie zawiera późniejszego zniknięcia ich syna, fałszywego oskarżenia i pokuty w formie kody. Błąd Pwylla pozostaje jego własnym: udziela nieznanemu proszącemu nieograniczonej przysługi po tym, jak Rhiannon go ostrzega. Rhiannon opracowuje rozwiązanie i zatrzymuje bicie Gwawla, gdy tylko zostaną udzielone wystarczające gwarancje.
Nota wersji
Pierwsza edycja Mythic Dream, źródłowo sprawdzona 21 sierpnia 2026 w porównaniu z dosłownym tłumaczeniem opartym na Białej Księdze Rhydderch i zapisach rękopisów Biblioteki Narodowej Walii. Walijskie imiona zachowują swoją źródłową pisownię, gdzie to możliwe.
Źródła
Źródła wyznaczają faktograficzny szkielet każdej opowieści. Proza jest oryginalnym tekstem Mythic Dream.
- Pwyll Prince of Dyfed — Anonymous; literal English translation by Will Parker, The Four Branches of the Mabinogi
Primary medieval narrative in translation for the uncatchable rider, Rhiannon’s choice, Pwyll’s promise, the inexhaustible bag, and the settlement with Gwawl.
- White Book of Rhydderch — National Library of Wales
Institutional manuscript record for Peniarth MS 4, the earliest surviving compendium containing the Four Branches of the Mabinogi, copied in the mid-fourteenth century.