Japońska · 8 min czytania
Amaterasu i jaskinia
Historia zawiera niszczycielskie zachowanie oraz śmierć zwierzęcia i tkaczki, bez drastycznych opisów. Krótko wspomina o zsunięciu się ubrania podczas występu Uzume.
Zamęt na niebiańskich polach
Amaterasu, kami słońca, mieszkała na Wysokiej Równinie Niebios. Były tam pola ryżowe z groblami i kanałami oraz tkalnia, w której powstawały szaty dla kami. Jej brat Susanoo przybył tam i zaczął siać spustoszenie. Niszczył groble między polami, zatykał kanały i bezcześcił miejsce świętych posiłków. Początkowo Amaterasu próbowała usprawiedliwiać jego postępowanie.
Susanoo jednak nie przestał. Przebił dach tkalni i wrzucił do środka martwego konia. W przerażeniu i zamieszaniu zginęła jedna z tkaczek. Amaterasu ogarnął strach. Opuściła salę, weszła do niebiańskiej skalnej jaskini i zamknęła wejście. Gdy słońce się ukryło, Wysoka Równina Niebios i ziemia poniżej straciły światło. Noc trwała, a poranek nie nadchodził.
Praca nad rzeką
Pozostali kami zebrali się nad Niebiańską Spokojną Rzeką, by ustalić, co robić. Poprosili o plan Omoikane, którego imię łączy się z myślą i mądrością. Rozpoczęły się przygotowania. Jedni przynieśli koguty i sprawili, że zapiały. Inni zbierali kamienie i metal dla rzemieślników. Było tu miejsce na wiele różnych umiejętności; przywrócenie słońca wymagało więcej niż jednej pary rąk.
Przygotowania obejmowały też wróżenie z łopatki jelenia. Ishikoridome powierzono wykonanie lustra, a Tamanooya — sznura zakrzywionych klejnotów. Kami przynieśli z góry Kagu drzewo sakaki i ozdobili jego gałęzie. U góry wisiały klejnoty, pośrodku lustro, a niżej ofiarne tkaniny. Recytowano modlitwy i trzymano w gotowości dary. Silny kami Ame-no-Tajikarao ukrył się przy wejściu do jaskini, czekając na chwilę działania.
Taniec w ciemności
Ame-no-Uzume przygotowała własną część planu. Przyozdobiła się roślinami z góry, wzięła liście do dłoni i oplotła ciało zielenią. Przed jaskinią ustawiła odwróconą balię i stanęła na niej. Potem zaczęła tupać. Puste drewno odpowiadało na każdy ruch dźwiękiem, który docierał za kamienne wejście. Taniec stawał się coraz śmielszy i bardziej szalony, ubranie zsunęło się, a zebrani kami wybuchnęli śmiechem.
Amaterasu usłyszała ich z wnętrza jaskini. Spodziewała się, że ciemność sprowadzi nieszczęście, tymczasem na zewnątrz brzmiały odgłosy zabawy. Zaciekawiona uchyliła kamienne drzwi i spytała, dlaczego Uzume tańczy, a pozostali się śmieją. Uzume odpowiedziała, że cieszą się z obecności kami wspanialszego od Amaterasu. To była zaskakująca odpowiedź. Kami słońca chciała zobaczyć, kim jest nowy przybysz.
Twarz za progiem
Czekający kami zbliżyli lustro do Amaterasu. Na jego wypolerowanej powierzchni zobaczyła jasną postać zwróconą ku sobie. Nie od razu rozpoznała własne odbicie. Zaintrygowana podeszła bliżej. Szczelina się poszerzyła i Ame-no-Tajikarao wychylił się z kryjówki. Chwycił ją za rękę i wyciągnął z jaskini. Pozostali byli gotowi; długie przygotowania doprowadziły do tej krótkiej sposobności.
Za Amaterasu rozciągnięto przez wejście święty sznur. Powiedziano jej, że nie ma wracać za tę granicę. Słońce znów było na zewnątrz, a niebo i ziemia odzyskały światło. Można było zobaczyć drzewo, klejnoty, lustro i zgromadzone wokół postacie. Niekończąca się noc dobiegła końca. Poniżej niebiańskiego zgromadzenia z mroku ponownie wyłaniały się znajome kształty pól i ścieżek.
Po powrocie światła
Powrót dnia nie sprawił, że zapomniano o czynach Susanoo. Kami znów się naradzili, nałożyli na niego dotkliwą karę i wygnali z nieba. Jego dalsze podróże należą do innych opowieści. Tutaj jaskinia zostaje za Amaterasu, ze sznurem znaczącym wejście. Wciąż są też przedmioty, które pomogły wywabić ją na zewnątrz: lustro wykonane wprawnymi rękami, starannie nawleczone klejnoty, liściaste drzewo i balia, która rozbrzmiewała pod stopami Uzume.
Opowieść o jaskini trwa w obrazach, historiach i przedstawieniach. Uzume jest związana ze sztukami widowiskowymi, a narracja zajmuje ważne miejsce w tradycjach kagury, choć miejscowe formy bywają różne. Łatwo zapamiętać chwilę śmiechu; dawny tekst zachowuje również całą pracę wokół niej. Zanim otworzyły się drzwi, ktoś musiał zrobić lustro, zebrać gałęzie i przyprowadzić koguty w ciemność.
O tej wersji
Opowieść o niebiańskiej skalnej jaskini w Kojiki, z kontekstem opracowań o shintō
Opracowanie podąża za kolejnością wydarzeń w Kojiki, zamiast łączyć wszystkie warianty Nihon shoki. Nazywa śmiertelny w skutkach atak bez drastycznych szczegółów, a obnażenie w tańcu Uzume łagodzi, lecz go nie przemilcza. Tajikarao wyciąga Amaterasu, a sznur uniemożliwia powrót; nie zmieniono tego w całkowicie dobrowolne zaproszenie. Przejścia opisowe należą do tej adaptacji.
Nota wersji
Tekst przepisano i przetłumaczono w Codex we wrześniu 2026 roku, sprawdzając źródła. To redakcja wspomagana przez AI, bez certyfikowanej recenzji specjalisty lub rodzimego użytkownika języka.
Źródła
Na tych źródłach opiera się opowieść. Jej tekst powstał dla Mythic Dream.
- Kojiki, section 15 — Ō no Yasumaro; translated by Basil Hall Chamberlain (1882), Wikisource, public-domain primary translation
Zniszczenia dokonane przez Susanoo na polach i w sali tkackiej, w tym śmierć, o której wspomina ta opowieść.
- Kojiki, section 16 — Ō no Yasumaro; translated by Basil Hall Chamberlain (1882), Wikisource, public-domain primary translation
Zgromadzenie bogów, taniec i lustro oraz sznur rozciągnięty przed wejściem do jaskini.
- Kojiki, section 17 — Ō no Yasumaro; translated by Basil Hall Chamberlain (1882), Wikisource, public-domain primary translation
Kara wymierzona Susanoo i jego wygnanie z nieba.
- Amenouzume — Kokugakuin University, Encyclopedia of Shinto
Informacje o Ame-no-Uzume i jej występie, z uwzględnieniem różnic między kronikami.
- Kagura — Japan Search, National Diet Library
Związki kagury z opowieścią o jaskini, przedstawione na przykładach różnych tradycji widowiskowych.